به گزارش خبرنگار اندیشه خبرگزاری شبستان، به مناسبت فرا رسیدن شب نوزدهم ماه مبارک رمضان مصادف با شام ضربت خوردن امیرالمومنین(ع) و نخستین شب از لیالی احیاء و به منظور بررسی کیفیت عظمت و بزرگی شب قدر که منزلتی برابر با 80 سال عبادت دارد و نیز فلسفه تعیین مقدرات و سرنوشت آدمیان در این شب های عظیم الشان، با حجت الاسلام والمسلمین احمد زادهوش، استاد حوزه و رئیس مرکز جامعه المرتضی(ع)، گفت وگو کرده ایم که مشروح آن به حضورتان تقدیم می شود:
لطفاً به منظور ورود به بحث در باب فضیلت و جایگاه لیالی قدر و تعابیر قرآن کریم نسبت به آن و نیز چرایی همزمانی آن با ماه مبارک رمضان توضیح دهید.
خداوند متعال در قرآن کریم می فرمایند: «إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِندَ اللَّهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا فِی کِتَابِ اللَّهِ یَوْمَ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ»، معنای این آیه شریفه این است که تعداد ماه های سال نزد خداوند سبحان دوازده ماه است؛ خداوند در این آیه شریفه، کیفیت و مقدار ماه های سال را معین و تبیین می کند ولی در باب این تعریف و تبیین می بایست این نکته را یاد آور شد که، تنها ماهی از این دوازده ماه سال، که در قرآن کریم به صراحت در باب آن سخن به میان آمده، ماه مبارک رمضان است و هیچ کدام یک از ماه های سال، با توجه به موقعیت و فضیلتی که دارند، مانند ماه رجب و یا ماه ذالقعده و یا ماه ذالحجه و یا ماه شعبان که ماه پیامبر اکرم(ص) است، در قرآن ذکر نشده اند و این تنها ماه مبارک رمضان است که به صراحت در باب آن، در قرآن کریم، سخن به میان آمده است.
دلیل اینکه خداوند تنها از ماه مبارک رمضان، در قرآن کریم یاد کرده نیز در خود قرآن به صراحت ذکر شده است. خداوند در قرآن کریم می فرمایند: «شَهْرُ رَمَضانَ الَّذی أُنْزِلَ فیهِ الْقُرْآنُ هُدیً لِلنَّاسِ وَ بَیِّناتٍ مِنَ الْهُدی وَ الْفُرْقانِ»، بنابراین ماه مبارک رمضان، ظرف نزولی قرآن کریم است. این ماه به علت موقعیت زمانی نزول قرآن، نزد خداوند سبحان، دارای جایگاه والا و بالایی است.
خیلی کاغذ و مُرکَب در دنیا وجود دارند ولی این کاغذ و مُرکَب، اگر در کتابت قرآن کریم استفاده شوند، به علت کرامت و جایگاه قرآن، گرانقدر و محترم می شوند و مسح نمودن آنها به علت جایگاه قرآن، بدون طهارت و پالایش جسم، مجاز نخواهد بود. بسیارند بناها و ساختمان ها در دنیا، اما بنای مسجد به علت مقام و منزلت خدایی، دارای جایگاه دیگری است و به علت اینکه ظرف مکانی مقدس و گرانقدری است، نسبت به سایر ابنیه ها، جایگاه والا و متعالی تری دارد.
از این مثال ها به چه نتیجه ای درباره عظمت شب قدر می رسیم؟
به عبارت دیگر، هر چیزی که با خداوند متعال دارای قرابت بیشتری است، حرمت و عظمت بیشتری نیز خواهد داشت. در باب جایگاه ماه مبارک رمضان در قرآن کریم وارد است که«إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِی لَیْلَةِ الْقَدْرِ* وَمَا أَدْرَاکَ مَا لَیْلَةُ الْقَدْرِ* لَیْلَةُ الْقَدْرِ خَیْرٌ مِّنْ أَلْفِ شَهْرٍ» یعنی شب قدر، در ماه مبارک رمضان به تعبیر قرآن، شبی است که در آن، قرآن از جانب خداوند سبحان، نازل شده و ارج و مقدار این شب نیز از هزار ماه نزد خداوند بالاتر است. جایگاه این شب عظیم، به قدری والا و گرامی است که اگر شما در این شب یک تکبیر و یا تسبیح بگویید، این ذکر و یادآوری، به اندازه هزار ماه عبادت برای شما حسنه در پی خواهد داشت. همه این توصیف ها و تعبیرها و سفارشات برای این است که ما، جایگاه و مرتبه قرآن کریم را بهتر بشناسیم و آن را درک کنیم. قرآن از عالم مأورا و از نزد خداوند سبحان و کریم آمده است و حرف به حرف و کلمه به کلمه آن، کلام و تأکید و سفارش مستقیم خداوند به جهانیان است. این ریسمان و حبل متین، یک سمتش، به دست باکفایت خداوند است و سوی دیگرش به طرف بندگان آمده که اگر بندگان به این ریسمان الهی تمسک جویند، قطعاً به صراط سعادت و سلامت راه یافته اند.
قرآن کریم میزان و معیار ایمان و عمل آدمیان را معین می کند. متأسفانه و سوگمندانه باید بیان کرد که، تمسک و بهره مندی از قرآن کریم در حال حاضر، بسیار کم و ناچیز است؛ درست است که در ماه مبارک رمضان که بنا به تعبیری ماه بهار قرآن نیز است، قرآن بسیار تلاوت می شود، ولی باز در همین ایام نیز، افراد بسیاری هستند که، حتی از خواندن یک آیه قرآن کریم اِبا دارند و این امر را انجام نمی دهند. مراجعه به قرآن کریم، حضور قلب و خواندن صحیح و توجه و تعقل و تفکر را می طلبد؛ باید گفت بسیار جای تأثر و تأسف است که مسلمانی از دنیا برود، در حالی که نه قرآن را فرا گرفته است و نه در مسیر فراگیری قرآن باشد.
«شب قدر»، نقطه عطف زیست و حیات بشری است، این شب زمانی است که ما قرآن کریم را بر سر می نهیم و خداوند سبحان را به آیات و جایگاه قرآن سوگند می دهیم که، این کتاب شریف را شفیع و نجات دهنده ما قرار دهد. نکته بسیار مهمی که حتماً می بایست به آن توجه داشت این است که، قرآن کریم همانگونه که می تواند شافع و نجات دهنده ما باشد، می تواند شاکی و شکایت کننده ما نیز باشد. نباشد خدای نکرده، روزی فرا رسد که قرآن، شاکی ما باشد و بگوید که من بودم، ولی مردم نسبت به جایگاه و مرتبه من بی تفاوت و بی انگیزه بودند. باید بیان کرد که خیلی از مشکلات امروزی و فراروی انسان حال حاضر، اعم از مشکلات اقتصادی، معضلات روحی و روانی و مصائب اجتماعی، با مراجعه و تمسک به قرآن کریم، قابلیت رفع و رجوع خواهند یافت و گره های بسیاری از فراروی جامعه و انسان، با عنایت قرآن، گشوده خواهد شد.
متأسفانه انسان ها برای رسیدن به آرامش و حیات طیبه، به سخنان همه، اعم از متفکر و غیرمتفکر، گوش می سپارند، ولی از فراگیری و توجه به سخن خالق و مبدأ و مقصد خود غافل هستند. امید است به برکت و کرامت این شب های عزیز، ما بتوانیم حداکثر استفاده را از تعالیم الهی و وحیانی برگیریم و در این شبها، که شب های تعیین سرنوشت اند، بتوانیم در پرتو قرآن کریم به سرنوشت و آینده ای روشن و همراه با سعادت و پیروزی برای خود و سایر امت اسلامی، دست یابیم.
فلسفه تعیین مقدرات در این شب چیست و چگونه می توان در کیفیت این سرنوشت دخل و تصرف داشت؟
یکی از ویژگی های شب قدر، نزول روح اعظم است که همراه با فرشتگان و ملائک آسمانی به زمین نزول می کنند و از همه این ها مهمتر این که، در این شب اعمال و سکنات ما به حضور حضرت ولی عصر(ارواحنا له الفداء) عرضه می شوند. طبیعی است که برای آینده و حوادث تلخ و شیرین و همچنین مسائل سرنوشت ساز فراروی ما، بهترین گزینه، اعمال و سکناتی هستند که از خود ما سر می زنند.
به عبارت دیگر، درست است که اراده الهی قطعاً محقق خواهد شد، ولی اراده الهی، تحت تأثیر احوالات و دعاها و استغفارات و بیداری ها و توجهات، قابلیت تغییر و دگرگونی دارند. اگر در شب های قدر، امور و احوال ما به غفلت سپری شوند و در آینده و سال پیش رو، سالی نیکو و قابل توجه نداشته باشیم، می بایست خود را ملامت کنیم که چرا از موقعیت و فرصت های شب های عظیم قدر، برای دگرگونی و تحول و چرخش از احوال نامطلوب به احوال حسنه و نیکو استفاده نکردیم. این امر، کار دشواری نخواهد بود؛ کافی است در این ایام پایانی ماه مبارک رمضان و شب هایی که به لیالی قدر، معروف هستند و از شب نوزدهم به تعبیری تا شب بیست و هفتم و حتی شب عید سعید فطر ادامه دارند، سعی کنیم، این لحظات از افطار تا سحر را، بیدار بمانیم و با تلاوت قرآن و اقامه نماز و ذکر ادعیه وارده طلب بخشایش و استغفار نسبت به بی توجهی ها و خدای ناکرده، غفلت ها و معاصی و همچنین دوری و اجتناب از گناه و معصیت کنیم تا خود را در مسیر و جهتِ سالی پُربار و نیکو قرار دهیم.
ترک عادات و خصلت های غلط و ناروا و برنامه ریزی سازنده برای آینده ای بهتر، از اهم مسائلی هستند که می بایست در این شب ها و روزهای گرانقدر به آن توجه و اهتمام داشت. وقتی که خداوند متعال دریابد که بنده ای، خودش به دنبال آینده نیکویی است و از کردار و افعال ناصحیح گذشته خود خجل و شرمساراست، طبیعتاً خود خداوند رحمان که، اهل رأفت و بخشش و گذشت و خطاپوشی است، از کردار گذشته بنده اش می گذرد و او را در مسیرِ فضل و کرم خود، قرار خواهد داد. در این میان توسلات و ادعیه، به طور قطع در روشنی بخشی به مسیر فراروی ما، مؤثر خواهند بود.
لینک اصلی
http://shabestan.ir/detail/News/635447
